Yatak ıslatmanın sebebi
Yatak ıslatmanın sebebi
İdrar torbasını boşaltma sorunları değişik sebeplerden kaynaklandığı için tam teşhis konulması çok önemlidir.
Organizmadan kaynaklanan idrar torbası arızaları
Mekanik türde arızalar, örneğin dış üreme organlarında görülen değişmeler, spina bifida, idrar torbası iltihabı vs. idrar torbasının aksamasına sebep olabilir. Bu fizyolojik sebeplerin temelden teşhisle saptanması gerekir.
İşlevsel idrar boşaltma aksaklıkları
Öncelikle idrar torbasının fonksiyonunu yönlendiren sinirlerin gelişimindeki bir gecikme sebep olarak düşünülebilir. Ayrıca genetik faktörlerin de bu aksaklığa sebep olması mümkündür. Rahatsızlık çeken çocukların çoğunda, velilerden birinde böyle bir arıza görülmüştür.
Bazen bu arızaların ruhi sebeplerden, birden bire ve elde olmaksızın idrar kaslarının sıkışmasından, aşırı faaliyet gösteren idrar torbasından ve/veya devamlı oluşan idrar yolu iltihaplanmalarından ortaya çıktığı görülmüştür.
Aile içindeki psikolojik ve sosyal problemler, çocuğa cinsel tecavüz de idrar torbası arızalarına sebep olabilecek etkenlerdir.
Bu tarz arızalarda idrar kaçırma veya ıslatma bulgularının yanı sıra idrar yolu iltihaplanmaları da görülebilir. Bu bazen o kadar belirgindir ki idrar torbasının yukarı bölümünde kalıcı zarar oluşabilir.
Enuresis nocturna
Çocukların 5 yaşından sonra ayda en az 2 kere uykuda yatak ıslatmasına denir. Şayet çocuk gündüzleri ıslatmıyorsa, idrar yolları iltihabı veya fiziksel bir rahatsızlık yoksa iki şekilde kendini belli eder: birinci derecede veya ikinci derecede enuresis. Birinci derece Enuresis doğuştan itibaren uzun süreli aralıksız yatak ıslatmaya denir. En az 6 ay süren kuru bir aradan sonra tekrar başlayan ıslatmaya ikinci derece enuresis adı verilir.
Birinci derece Enuresis çocuk yatak ıslatmalarının %80’ini teşkil eder!
Çok çeşitli sebeplerden oluşur. En önemlisi idrar torbası-beyin-yönetiminin gelişmesindeki gecikmedir. Ayrıca genetik ve ailevi faktörlerin bu hastalığın nüfuz etmesinde rolü vardır. Şayet velilerden biri yatak ıslatmışsa, genetik sebepten çocuğun da yatak ıslatma ihtimali %45’tir. Eğer anne-baba her ikisi de bu problemi yaşamışlarsa, olasılık %75’e çıkmaktadır.
Bundan sorumlu olan ve terapi için çok önemli sebeplerden biri ADH (antidiuretik hormon) hormonunun geceleri vücutta yeterince üretilememesidir. ADH sağlıklı çocukta geceleri gündüze nazaran daha az idrar oluşmasını sağlar. Vücutları yeterince bu hormonu üretemeyen çocuklar, geceleri fazla miktardaki idrarı tutamaz ve yatağını ıslatır.
Ayrıca uyku sırasındaki uyarmanın (miksiyon) algılamasındaki bir bozukluk ve normalden fazla içme alışkanlıkları bunu kuvvetlendiren sebep olarak bilinmektedir.
Psikolojik rahatsızlıklar neden değil sonuçtur
Yanlış bir düşünceyle çoğu kez ruhi problemler veya olgunlaşmama sebep sanılmaktadır. Halbuki ruhi rahatsızlıklar özellikle ikinci derece Enuresis oluşmasından sorumludur (çocuk en az altı ay devamlı olarak ıslatmamışsa). Birinci dereceden Enuresis’de ruh sağlığı hemen hemen yalnızca iyi tedavi görmemiş Enuresis’in neticesi olarak kendini belli eder: çocuğun kendine güveninin azlığı, kendini sosyal yaşamdan geri çekmesi, yetişme eksiklikleri, hatta bir takım kişilik bozuklukları gibi.
Univ.Prof.Dr.Cristian Radmayr FEPU
Innsbruck Tıp Universitesi Çocuk Üroloji Bölüm Başkanı
Univ.Prof.Dr.Cristian Radmayr Club Mondkind Bilimsel Kurul üyesidir.