Dünya Sağlık Teşkilatı WHO yatak ıslatmayı tedavi edilmesi gereken bir hastalık olarak sınıflandırmıştır. Tedavi yöntemleri hastalığın saptanmasından sonra genellikle yaşa, belirtileri ile çıkış nedenleri ve doktor kararına göre uygulanır. Burada sunulan bilgiler bu sebeple tedavi tavsiyeleri olarak anlaşılmamalıdır! Sıkça davranış ve ilaç tedavisinin birlikte uygulanması gerekli ve etkili bir yöntemdir.Aynı zamanda her yıl çocukların %15’inin kendiliğinden iyileştigi de unutulmamalıdır.

 

 

İlaç tedavisi

 

Desmopressin (örneğin Minirin®)

Desmopressin, yatak ıslatmada gece idrar üretiminin idrar kesesi normal kapasitesinin üstüne çıktığında kullanılır. Bu terapiyle ‘Alarm Terapisine’ göre daha hızlı bir başarı elde edilir. Hasta çoğunlukla bir kaç gün içinde gözle görülür bir ilerleme gösterir.

 

Uyarıcı maddesi ADH (antidiuretik hormon) olan hormon, sağlıklı çocuklarda geceleri gündüzlere göre daha az idrar olşumunu sağlar. Desmopressin sentetik olarak oluşturulmuş ADH görevini üstlenerek vücudun yeterince üretemediği ADH’yi tamamlar ve vücudun bunu normal olarak üretimine kadar onu dengeler.

 

Hemen hemen hiç yan etkisi görülmeyen bu tedavide disiplinli bir uygulama önemlidir (en az 3 ay, ortalama 7 ay süreyle).

Avrupa resmi sağlık kurumu (EMEA) tarafından tavsiye edilen Desmopressin, çocuk dostu olarak ağızda hapın erimesiyle alınır. Bu vesileyle kısa süre önce EMEA girişimiyle Avusturya Federal Sağlık Güvenliği kurumu Avusturya’da yatak ıslatmanın tedavisinde kullanılan, buruna sıkılan  bütün spreyleri yasaklamıştır.

 

Bu karar, uykudan önce alınan fazla miktarda suyun vücutta kanın sulanması ve tuz oranının düşmesine sebep olabileceği düşüncesiyle alınmıştır. Resmi makamların verdiği bilgiler ışığında Avusturya’da Desmopressin haplarının yan etkileriyle ilgili hiç bir olumsuz vakaya rastlanmadığını buradan duyurabiliriz. Çok nadir görülen bazı vakalarda ise burun spreyiyle tedavi yöntemine gidilmiştir. Bu sebeple burun spreyinden vazgeçilerek onun yerine çok daha güvenli, ağızda eriyen yeni haplara geçilmektedir. Bu haplar ağız yoluyla alınan diğer haplardan farklı olarak susuz da alınabilir ve hızla ağızda eriyebilmektedir.

 

 

 

Antikolinerjik maddeler (örneğin Ditropan®, Detrusitol®)

 

Antikolinerjik ilaçlar, idrar torbası kaslarını oynatarak idrar kesesinin boşaltılmasını sağlayan, vücudun uyarıcı maddesi olan Asetikolin maddesinin üretimini kısıtlar. Böylelikle idrar torbasının dolum kapasitesini arttırarak, büyük bir olasılıkla hastalığın çıkış nedenlerinin iyileştirilmesinde önemli rol oynar

 

 

Davranış tedavisi

 

Burada en önemli ilke çocuğa sorumluluk vererek tedavinin başarısını kendisinin kontrol etmesinin sağlanmasıdır. Olumlu motivasyon ve ödüllendirme (örneğin tedavi tavsiyelerinin yerine getirilmesi) tedavinin başarısı için önemlidir. Olumlu motivasyon dışında, davranış tedavisinin diğer araçları idrar günlüğü (miksiyon protokolü), idrar torbası ekserzisleri, su içme alışkanlığının değiştirilmesi (günlük su ihtiyacının büyük bölümünü öğleden önce karşılamak gibi) ve de klasik şartlanma (alarm sistemi ve uyanma durumu).

 

 

Alarm tedavisi

 

Alarm tedavisi, idrar torbasının normal şartlarda gece kapasitesinin az olması nedeniyle, uyanma kabiliyeti motivasyonunun azalmasıdır. Bu konuda önemli olan ailenin eğitilmesi ve motive olmasıdır.

 

Külotun içine yerleştirilen bir verici, ilk idrar taneciklerinin düşmesiyle radyo dalgaları yoluyla akustik (titreşim alarm modelleri de mevcuttur) alarmı harekete geçirir. Böylece çocuk uyanır ve tuvalete gider. Çocuk idrar torbasının kasılmasıyla altını ıslatmadan uyanmış olur. Zor uyanan çocuklarda sorun çıkabileceği için, tedavinin başlangıcında aileden birinin yanında kalması ve alarm çaldığında çocuğu ertesi gün hatırlayacağı şekilde uyandırıp tuvalete kaldırması etkili olur. Bu tedavi başlangıçta hem aile hem de çocuk için bir öğrenim safhasıdır. Fakat bu kısa zamanda bir alışkanlık haline gelmelidir. 3-6 hafta içinde çocuk daha kolay uyanacak ve tedavinin sorumluluğunu üstlenerek alarmda kalkabilir.

Tedavinin süresi 2-6 ay arasında değişmektedir. Bu tedavi yöntemi sabır gerektirmekle birlikte başarı oranı çocuklarda % 80’dir.

 

Alarm tedavisi: Hemşire Siegi Gratzl’dan uygulama yöntemleri. Daha fazla bilgi için:

 

 

 

Desmopressin + Alarm tedavisi birlikte

 

Bu terapide, eğer idrar torbası kapasitesi düşük ve gece idrar üretimi fazlaysa Desmopressin hap + Alarm tedavisi birlikte uygulanır.

 

 

Antidepresif ilaçlar

 

Antidepresif ilaç tedavisi önceleri oldukça yaygın bir şekilde uygulanmakta iken ölüme kadar varan ağır yan etkilerinden dolayı bugün kullanımı imkansızdır.

 

 

Lazerle akupunktur

 

Lazer akupunktur tedavisi monosemptomatik, terapiye cevap vermeyen rahatsızlığı olan çacuklarda ağrısız ve olumlu bir yan tedavi yelpazesini genişletir. Bu tedavi, alarm ve ilaç tedavisiyle birlikte uygulanırsa sonuç verir. Eldeki verilere dayanılarak dokturun hastayla yakından ilgilenmesi başarı oranını olumlu etkilemektedir. 24 çocuk üzerinde (22 erkek + 2 kız) yapılan araştırmalarda normal yöntemlerle 12 sene altını ıslatmada düzelme kaydedilememiştir. Bu çocuklara haftada bir kere olmak üzere 3 aylık lazer akupunktur tedavisi uygulanmış ve 24 çocuğun 21’inde % 87,5 oranında başarı sağlanmıştır. 12. seansın sonunda 24 çocuktan altısı tamamen iyileşmiş 16’sında altını ıslatma yarı yarıya azalmıştır.

 

 

Biyolojik feedback

 

Bu tedavi şeklinde vücudun algılama gücü, idrar kontrolünün iyileştirilmesi ve boş idrar torbası eksersizleri geliştirilir. Biyolojik feedback yöntemi çocukluktan kalma idrar torbası çıkış fonksiyon bozukluğu olan çocuklar ve ailelerine en iyi tedaviyi verebilmektir. Bu tedavi çoğu zaman, yoğun bakım isteyen ve üroloji-terapi uzmanları tarafından özel eğitilen kişiler tarafından yürütülmesi gerekir ki, bu meslek dalı resmi olarak Avusturya’da henüz yoktur.

 

Sonuç olarak bütün bu farklı tedavi yöntemlerinin fayda ve zararlarını tedaviyi yürüten doktorla görüşüp, aileyle birlikte en doğru karara varmak şarttır.

 

Univ.Prof.Dr.Cristian Radmayr FEPU

Innsbruck Tıp Universitesi Çocuk Üroloji Bölüm Başkanı

www.kinderurologie.at

 

Univ.Prof.Dr.Cristian Radmayr Club Mondkind Bilimsel Kurul üyesidir.